سوپ سینما نمایش اعتراض سینمای فوتبال

سوپ: سینما نمایش اعتراض سینمای فوتبال کارگردان کارگردان فیلم اخبار فرهنگی و هنری

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری نت‌هاي شهرزاد امين‌الله حسين را به ما بدهيد تا اجرا کنيم

شهرداد روحاني این گونه خود را معرفی می کند: «من در کنار رهبري ارکستر، قطعاتم را مي سازم منتها نمي توانم تمام آثار خودم را با ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان

نت‌هاي شهرزاد امين‌الله حسين را به ما بدهيد تا اجرا کنيم

نت هاي شهرزاد امين الله حسين را به ما بدهيد تا اجرا کنيم

عبارات مهم : موزیک

شهرداد روحاني این گونه خود را معرفی می کند: «من در کنار رهبري ارکستر، قطعاتم را مي سازم منتها نمي توانم تمام آثار خودم را با ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان ایران اجرا کنم. خيلي به ندرت پيش مي آيد که يک موزیک ساز، رهبر ارکستر هم باشد. خيلي از رهبرهاي بزرگ ارکستر دنيا هيچ وقت موزیک ساز نبوده اند، مثل کارايان يا زوبين مهتا… در نتيجه اين دو رشته ربطي به هم ندارند. ولی اگر کسي بتواند در هر دو متخصص باشد و انجامش دهد، خب کامل تر است».او نیازی به معرفی ندارد. در ادامه گفت و گوی «شرق» را با ایشان بخوانید.

«شهرداد روحاني» به مثابه موزیک ساز يا «شهرداد روحاني» به مثابه رهبر ارکستر سمفونيک، کدام يک به ايدئولوژي و فعاليت هايتان نزديک تر است و کدام يک انرژي بيشتري از شما مي گيرد؟
طبيعتا موزیک سازي انرژي بيشتري از من مي گيرد. چون بايد از هيچ، چيزي را خلق کنم در نتيجه کار سخت تري هست. ولی راجع به رهبري ارکستر، بايد اثرِ موزیک سازهاي ديگر را جلویم بگذارم. درموردش مطالعه کنم و ياد بگيرم و بعد با ارکستر کار کنم. درنتيجه از لحاظ سختي کار، به نظرم موزیک سازي کار مسئله تري است.

در مصاحبه هايتان هميشه گفته ايد با اينکه بيشتر وقت تان صرف رهبري ارکستر سمفونيک مي شود، ولی موزیک سازي را ترجيح مي دهيد. بعد آیا در زمينه موزیک سازي کمتر کار مي کنيد؟
کمتر کار نمي کنم! من در کنار رهبري ارکستر، قطعاتم را مي سازم منتها نمي توانم تمام آثار خودم را با ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان ایران اجرا کنم. خيلي به ندرت پيش مي آيد که يک موزیک ساز، رهبر ارکستر هم باشد. خيلي از رهبرهاي بزرگ ارکستر دنيا هيچ وقت موزیک ساز نبوده اند، مثل کارايان يا زوبين مهتا… در نتيجه اين دو رشته ربطي به هم ندارند. ولی اگر کسي بتواند در هر دو متخصص باشد و انجامش دهد، خب کامل تر هست. اگر يک موزيسين، هم نوازنده، هم رهبر و هم موزیک ساز خوبي باشد و هم بتواند چند ساز بزند، طبيعي است که کامل تر هست. ولي خيلي از رهبرهاي بزرگ دنيا، همان طور که گفتم، الزاما موزیک ساز نبوده اند. من در زمينه موزیک سازي کمتر کار نمي کنم. وقتي دارم يک قطعه اي را مي نويسم شايد شش ماه يا يک سال طول بکشد تا تمام شود. وقتي موزیک ساز اثري را بنويسد، تازه بايد اجرا شود. اين اجراشدن خودش وقت طولاني مي برد. از وقت خلق يک اثر تا اجراي آن گاهي سال ها طول مي کشد. به عنوان نمونه موزیک سازان بزرگي مثل «بتهوون» همان وقت که قطعه اي را مي نوشتند، همان وقت هم که اجرا نمي کردند! همان طور که گفتم، ممکن است سال ها طول بکشد تا به اجرا برسد.

نت‌هاي شهرزاد امين‌الله حسين را به ما بدهيد تا اجرا کنيم

با توجه به اينکه خودتان هم در زمينه نوازندگي ويلن و پيانو تخصص داريد، آيا در تقسيم وقت بين رشته ها دچار سرگشتگي يا گاهي دچار انسداد نمي شويد؟
نه. به نظر من اينها همديگر را کامل مي کنند.

فکر نمي کنيد کار رهبري ارکستر سمفونيک از وقت تان بدزدد تا به موزیک سازي تان کمتر برسيد؟
حتما همين طور هست. متأسفانه يا خوشبختانه به دليل مسئوليتي که قبول کرده ام تمرکز بيشتر و اصلي من رهبري ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان ایران است به اضافه رهبري میهمان که گاهي انجام مي دهم. در نتيجه اين کار باعث مي شود وقت زيادي از کارِ موزیک سازي من گرفته شود.

با وجود این، چه چيزي باعث شد که مسئوليت رهبري ارکستر سمفونيک را قبول کنيد؟
چند مسئله بود. اولي اش اينکه خب من رهبري ارکستر را هم خيلي دوست دارم. کاري است که با علاقه و علاقه انجام مي دهم؛ به خاص وقتي رهبر ارکستري باشم که نوازندگانش هم زبان و هم فرهنگ خودم هم هستند. کساني که مي دانم وقتي با آنها کار و بهشان کمک مي شود، نتيجه مي گيرند و اين نتيجه رضايت بخش است و چندين برابر خود من را به عنوانِ يک ايراني موزيسين ارضا مي کند. وقتي مي بينم همکاران من مسير رو به رشدي را پيش مي روند که پيشرفتشان را نشان مي دهد، براي من هم جالب است براي همين اين مسئوليت را قبول کردم.

حتي اگر از کار موزیک سازي تان وقت بدزدد؟
من وقت را خودم پيدا مي کنم. من قبل از اينکه مسئوليت رهبري ارکستر سمفونيک را به عهده داشته باشم، رهبري میهمان مي کردم. به عنوان نمونه در آسياي شرقي رهبري میهمان ارکستر سمفونيک بانکوک يا جاهاي ديگر را… که البته وقت کمتري از آدم مي گيرد، يک هفته يا چهار روز با ارکسترشان کار مي کني، اجرا مي روي و همه چيز تمام مي شود. نه مثل الان که هر روز بايد با گروه کار کني. به عنوان نمونه چند وقت پيش ارکستر اپراي ونکوور، من را به سالن کوئئن اليزابت دعوت کرد که نزديک سه هزار نفر جمعيت دارد تا رهبري کنم. من در آنجا درمجموع يک تمرين سه ساعته داشتم و يک هفته بيشتر آنجا نبودم.

شهرداد روحاني این گونه خود را معرفی می کند: «من در کنار رهبري ارکستر، قطعاتم را مي سازم منتها نمي توانم تمام آثار خودم را با ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان

با توجه به اينکه ارکستر سمفونيک فاز جديدي را همراه و همگام شما طي مي کند، چقدر از خروجي کاري خودتان راضي هستيد؟ ارکستر سمفونيک چقدر نسبت به دوره قبلي به لحاظ کيفي رشد کرده؟
واقعيت اين است من نمي توانم راجع به دوره قبل حرفي بزنم چون نبودم. ولی راجع به دوره کاري خودم با توجه به اينکه ما از کارهايمان ويدئوي تصويري داريم، هرکس بخواهد قضاوتي کند، مي تواند ويدئو ها را ببيند و مي تواند پيشرفت را در اين اجراها مشاهده کند. با حرف زدن من يا تعريف ديگران چيزي ثابت نمي شود. اين ويدئو ها که ضبط زنده اجراهاي ارکستر سمفونيک هست، خودش سندي براي تشخيص هست. البته بعضي اوقات هم در دوره هايي اين ويدئو ها را انتشار نداده اند. شما مي دانيد که همه برنامه هاي ارکستر سمفونيک ضبط و آرشيو مي شود. ببينيد ارکستر سمفونيک مي تواند در استوديو هم کاري را ضبط کند و بعد آن را انتشار دهد يا در سالن کار را ضبط کند صرفا براي اينکه بعدا ويدئوی آن را انتشار بدهد و گاهي تدوينش هم بکند، ولی اجراهاي ما همه ضبط زنده بوده است و اديت نشده اين مهم ترين ملاک هست. دليل ديگر هم اينکه با توجه به چيزي که به من گفته اند و مدارکش هم هست، با استناد به سايت «ايران کنسرت» استقبال مردم نسبت به دوره هاي قبلي بالاتر رفته. وقتي که به مردم کيفيت خوبي از کار ارائه شود، آنها هم استقبال مي کنند. البته منظورم ارائه موسيقي خوب هست؛ موسيقي کلاسيک، سنتي يا جاز مخاطبش قشر خاصي از جامعه هست؛ نه تنها در ايران، بلکه در همه جاي جهان.

بعضي از نوازنده هاي خوب که در دوره قبلي بودند، در وقت شما در ارکستر نيستند. چرا؟
کسي که شما نام مي بريد، در استوديو دارد ساز مي زند. من به نوازنده اي احتياج دارم که هر روز سر تمرين باشد. خب وقتي نوازنده اي يک روز در استوديو ساز بزند و حقوق يک ماه کار در ارکستر سمفونيک را بگيرد، طبيعي است که هر روز سر تمرين ارکستر نمي آيد. البته کساني که نام برديد، خيلي هم جزء نوازنده هاي حرفه اي نيستند. ما الان نوازنده هاي خيلي خوبي در ارکستر داريم. بهترين ها را در ارکستر داريم.

آيا نوازندگاني بودند که در دوره قبل نبودند و بعد از رهبري شما وارد ارکستر سمفونيک شدند؟
بله. خيلي ها بودند.

دليلش خلق و خوي شما بوده يا رويکردي تازه به برنامه هاي ارکستر داشتيد؟
نه دليلش اصلا ربطي به خلق و خوي من ندارد. من اتفاقا حرفه اي واکنش‌ها مي کنم و بسيار جدي هستم و خيلي هم به نوازنده ها احترام مي گذارم. همان جديت و احترام را هم متقابلا دريافت مي کنم.

اولين کارتان را با کنسرتو پيانوي راخمانينف در پنجم خرداد 1395 شروع کرديد. چطور اگر ارکستر سمفونيک پيش تر تضعيف يا بهتر است بگويم متلاشي شده است بود، توانست با چنين قطعه سختي يکباره دوره جديدش را شروع کند. آيا نوازندگان اين آمادگي را داشتند؟
جالب است که بگويم اتفاقا از همان برنامه ويدئو تهيه شده است و من دلم مي خواهد شما همان ويدئو را نگاه کنيد. به قول شما من موقعي ارکستر را در دست گرفتم که ارکستر متلاشي شده است بود و ما يک رپرتوار سخت گزینش کرده بوديم. در آن اجرا يکي از قطعاتي که ارکستر سمفونيک زد، کنسرتو شماره دو راخمانينف بود.

نوازندگان با چندینه تمرين به اين مرحله از آمادگي رسيدند؟
الان درست خاطرم نيست ولی با چهار يا پنج تمرين معمولي.

نت‌هاي شهرزاد امين‌الله حسين را به ما بدهيد تا اجرا کنيم

اصلا هراس اين را نداشتيد که اجراي قابل قبولي نشود؟
اصلا! چون من به خودم اعتماد داشتم. اتفاقا در همين شرايط است که مي توان يک موزيسين خوب را محک زد.

البته همه اين کار که تنها بر عهده شما نيست. بخش اعظم کار بر دوش نوازندگان هست، خيلي از نوازندگان قبلا نبودند و تمرين نداشتند. چگونه به ارکستر پيوستند؟
شايد وقتي مي بينند که کار جدي است و مي دانند نتيجه کار خوب خواهد شد، با علاقه و علاقه وارد ارکستر مي شوند. تمرين مي کنند و مي نوازند. باز هم دوست دارم يادآوري کنم که هر چقدر من بگويم مهم نيست؛ از آن برنامه ضبط زنده بوده. همه مي توانند به اين ويدئو ها و مستندات مراجعه کنند. اين مهم نيست که عده اي مي گويند من خيلي عالي هستم، من خيلي فلان هستم! خب چه اهميتي دارد، الان داريد چه کار مي کنيد؟ من هيچ وقت از خودم تعريف نکرده و ادعا نداشته ام. منتها مهم ترين مدرک و سند و دفاعم ويدئو هاي کارهايم است که انتشار پيدا کرده اند.

با توجه به اينکه پيش تر در يکي از گفت وگوهايتان گفته بوديد که روان شناسي مخاطب برايتان اهميت دارد و مخاطب موسيقي ارکسترال کم است و سنش پايين رفته. تصميم داريد با موسيقي فيلم مخاطب را به سالن دعوت کنيد تا تشويق شود. در واقع مي خواستيد با اجراي موسيقي فيلم تالار را احيا کنيد؟
خير. من اصلا چنين چيزي نگفته ام. اين حرف من نيست. موسيقي فيلم جاي خودش را دارد و موسيقي کلاسيک جاي خودش. ممکن است عده اي موسيقي کلاسيک دوست داشته باشند و عده اي موسيقي فيلم را يا هر دو را دوست داشته باشند. فراموش نکنيد در تمام مدتي که من مسئوليت ارکستر سمفونيک را قبول کردم، حتي يک بار هم کنسرت موسيقي فيلم نداشتيم. ممکن است يک قطعه يا دو قطعه از موسيقي يک فيلم را در کنسرتي اجرا کرده باشیم، ولی اينکه کنسرتي مختص به موسيقي فيلم داشته باشيم؛ خير نداشتيم.

بعد قطعاتي که از فيلم محمد رسول الله يا پدرخوانده يا اجراهاي انيو موريکونه داشتيد مختص يک شب نبوده؟
نخير. همان طور که گفتم در يک کنسرت موسيقي کلاسيک من يک قطعه از يک موسيقي فيلم را اجرا کرده ام. ولی اينکه همه اين موسيقي فيلم ها در يک کنسرت باشد، اصلا چنين چيزي نبوده. البته من اين کار را در کشورهاي متفاوت انجام مي دهم. اين طور که دعوت مي شوم صرفا به خاطر کنسرت موسيقي فيلم يا براي موسيقي کلاسيک يا هر دو آنها. ولی من صرفا براي اينکه بخواهم بينندگان را به سالن بکشانم، اجراي مختص فيلم نگذاشته ام. همان طور که خودتان اشاره کرديد انيو موريکونه، يک قطعه بسيار زيبا دارد که براي ابوا و ارکستر زهي نوشته شده. من مي خواستم از يکي از نوازندگان ارکستر سمفونيک به عنوان سوليست دعوت کنم و به همين مناسبت چون دنبال يک قطعه مناسب بودم و ديدم اين قطعه خيلي به درد مي خورد، اجرايش کرديم و مورد توجه قرار گرفت. ولی اصلا اعتقاد نيستم که براي علاقه مندکردن مردم به موسيقي کلاسيک، با موسيقي فيلم اين کار را کنيم. ممکن است در آينده چنين اجرائي داشته باشيم. در مورد موسيقي فيلم محمد رسول الله هم مناسبتي بوده که ما اين موسيقي را در آن اجرا کرديم. ما قبلا برنامه اي داشتيم که در غرب هم رايج هست؛ يعني خانواده با فرزند هايش مي تواند بيايد به سالن تا موسيقي را بشنود. اصطلاحا به آن مي گويند کنسرت موسيقي خانوادگي (موزيک فميلي). در آن برنامه ما از پروکفيف که قطعاتي براي فرزند ها نوشته اجرا کرديم که ما يک راوي داريم که داستان پيتر و گرگ را روايت مي کند. مثل اينکه يک فيلم وجود دارد که در حال تعريف شدن هست. هر شخصيتي را به يک ساز تشبيه مي کند. در دوره هاي موتسارت، اپرا نقش فيلم را بازي مي کرد. اپرا يک هنر کامل هست. هم اکتينگ، هم بازيگري، هم دکور، هم موسيقي، هم شعر و هم ليبرتو همه و همه در آن دخيل هستند.

شهرداد روحاني این گونه خود را معرفی می کند: «من در کنار رهبري ارکستر، قطعاتم را مي سازم منتها نمي توانم تمام آثار خودم را با ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان

در موسيقي کلاسيک ما جاي خالي اپرا محسوس نيست؟
حتما هست، ولی ربطي به ما ندارد! اپرا يک چيز خاص هست؛ جهت مثال شعر آن را هيچ کسي نمي فهمد، لیکن آن نوع خواندن که از تکنيکِ خاصي استفاده مي کند، اصلا قابل درک نيست، بعد ها برايش ساب تايتل گذاشتند. حتي در وين براي مخاطبان اين شعرها که به زبان آلماني اجرا مي شوند، زيرنويس مي گذارند. اگر اپرا نباشد ما چيز مهمي را از دست نمي دهيم، هرچند که بخش مهمي از موسيقي کلاسيک است و کمبودش بالاخره حس مي شود، ولی ما با اجراهاي خوب از قطعات مهم جهاني مي توانيم جاي خالي آن را پر کنيم.

با توجه به اينکه شما در خارج از کشور در اجراهاي زيادي رهبري داشته ايد و در جريان ايد، آيا اپرا در آ ن سوي مرزها هم مخاطبان خود را از دست مي دهد؟
بله خيلي کمتر شده است هست؛ صد درصد. ببينيد چندين اپرا هاوس (خانه اپرا) در آمريكا ورشکست شدند. اصلا در آنها را بسته اند، چون هزينه خيلي زيادي دارد؛ هزينه لباس و گروه و دکور و خياط و گريم و گروه کُر و… ؛ اينها همه خرج دارد. مي دانيد که اپرا سياهي لشکر زياد دارد، خب همه اينها هزينه دارد. يکي از دلايلي که اپرا ها ورشکست شدند، اين است که بليت فروشي جواب آن هزينه ها را نمي دهد. اگر نيويورک فلارمونيک يا سن فرانسيکو اپرا يا… هنوز باقي مانده اند، به علت بودجه اي است که به آن تخصیص داده شده است مي دهند. اين بودجه هر سال 150 میليون دلار هست. شما خودتان حساب کنيد يک صدم بودجه ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان ایران است! بودجه ارزش صد برابر ماست و جالب تر اينکه در کشور عزیزمان ایران دولت جهت اينها کاری نمي کند، شرکت هاي تجاري و اسپانسر دارند. ولی در اروپا دولت از هنر ها حمايت مي کند.

با توجه به اينکه تصميم گرفته بوديد که در بعضي اجرا هاي ارکسترسمفونيک قطعه اي از موسيقي فيلمي را هم اجرا کنيد، آيا فکر نمي کنيد جاي خالي موسيقي فيلم هاي خودمان محسوس است؟ جهت مثال آثار آقايان احمد پژمان، مرتضي حنانه، بابک بيات، مجيد انتظامي و… ؛ به عنوان نمونه موسيقي فيلم هاي مطرحي مثل دلشدگان يا قيصر يا هزاردستان يا سربداران و روزي روزگاري!
اگر ما برنامه موسيقي فيلم داشته باشيم، کار مي کنيم. من تمرکزم روي موسيقي کلاسيک هست. ولي اگر برنامه موسيقي فيلم داشته باشيم که بخواهيم از موزیک سازان موسيقي فيلم جهاني کار کنيم، حتما چند قطعه از موزیک سازان ِموسيقي فيلم ايراني کار مي کنيم. ببينيد قيصر که اصلا براي ارکستر سمفونيک نوشته نشده هست. اين طور که شما مي گوييد انگار من هر ماه دارم موسيقي فيلم اجرا مي کنم!

آیا اولويت گزینش شما موسيقي فيلم خارجي است؟
موسيقي ای که در دنيا مطرح است هم براي نوازنده هاي ارکستر سمفونيک جالب تر است و هم براي شنوندگان. ولي مطمئنا اگر برنامه اي در آينده باشد که من بخواهم کنسرت موسيقي فيلم داشته باشم، حتما قطعاتي از موزیک سازان ايراني که در زمينه موسيقي فيلم کار کرده اند، اجرا مي کنم. ولی توجه داشته باشيد که اين قطعه ها بايد براي ارکستر سمفونيک نوشته شده است باشند؛ يعني صرفا چون يک موسيقي فيلمي گل کرده هست، نمي شود با ارکستر سمفونيک اجرا کرد. ضمن اينکه بايد نت هایش هم باشد.

نت‌هاي شهرزاد امين‌الله حسين را به ما بدهيد تا اجرا کنيم

تجربه اين استمرار و تمرين هاي ارکستر چقدر به جهاني شدن موسيقي ما کمک کرده است! اصلا موسيقي ما چگونه جهاني مي شود؟ با قطعه هايش يا با چيرگي نوازندگان در نواختن ساز؟
هيچ کدام! موسيقي به خودي خود که نمي تواند مطرح شود. موزیک ساز بايد اثري بنويسد که در سطح جهاني باشد، بعضي از موزیک سازهاي ما آثارشان در سطح جهاني هست؛ مثل آقايان عليرضا مشايخي، احمد پژمان، حسين دهلوي و… . ممکن است چند نفر را هم از ياد برده باشم. آثار اين موزیک سازان ما در سطح جهاني اند. وقتي که اين آثار در سطح جهان، نه فقط ايران، اجرا شوند و اجراهاي متعدد پيدا کنند، آن موزیک ساز مطرح مي شود. خود موسيقي که دست و پا ندارد که مطرح شود؛ موزیک ساز بايد آن را مطرح کند.

چطور وقتي يک عرب يا روس يا آفريقايي به محض آنکه زمزمه يکي از آثار موتسارت را هم مي شنود، سريع او را مي شناسند و مي گويد اين اثر موتسارت است! ولی اين اتفاق راجع به موسيقي ما يا موزیک سازهاي ما هنوز که هنوز است رخ نداده!
موتسارت يکي بوده. فقط ما نيستيم؛ موزیک سازهاي کشورهاي ديگر هم مثل موتسارت مطرح و مشهور نشدند. موتسارت و بتهون و برامس و غيره استثناهايي هستند که با آنکه بيشتر از 200 سال از مرگشان مي گذرد، باز هم هر روز اجرا مي شوند و خيلي هم از آنها استقبال مي شود. موتسارت در طول عمر 35ساله خود 650 اثر نوشت! بيش از نيمي از آثار موتسارت جزء رپورتوارهاي روزِ ارکسترهاي مطرح دنياست. ولي آثار يک موزیک ساز بايد قابليت اين را داشته باشد که همه ارکسترهاي دنيا بخواهند آن را اجرا کنند.

در اوايل کارتان در ارکستر گفته بوديد مايل ايد در کنار آثار کلاسيک به بازیگران و صورت های معروف خودمان هم ارج داده و از آنها نيز اجراهايي داشته باشيد، از چه کساني کار اجرا کرده ايد؟
باز هم شما را ارجاع مي دهم به ويدئو ها و ضبط هايمان. از آقايان حسين دهلوي، پورتراب، شاهين فرهت (به رهبري يک رهبر میهمان)، حشمت سنجري، هوشنگ کامکار و… . آيا اين موزیک سازان ايراني نيستند؟ ولي در آينده باز هم از موزیک سازاني که کمتر آشنا شده است اند، اجرا خواهيم داشت. منتها شما يک چيزي را فراموش نکنيد. آثار بايد در آن سطحي باشد که وقتي مي خواهم پروگرام (برنامه) اي ارائه بدهم آن آثارِآهنگ ساز ايراني هم با قطعات جهاني برابري کند.

آقاي روحاني واقعا سوئيت شهرزاد امين الله حسين چه چیزی کمتر از شهرزاد کورساکُف دارد؟! با توجه به اينکه ملودي، هارموني و ارکستراسيون سوئيت شهرزاد امين الله حسين نزديکي بيشتري با فضاي ايران باستان دارد؟ شما شهرزاد کورساکف را اجرا مي بريد، ولی شهرزاد حسين را نه؟ (با خنده) اصولا منظورم ارائه و اجراهاي آثار امين الله حسين است که تقريبا در ايران انجام نشده.
شهرزاد امين الله حسين چیزی کمتر از شهرزاد کورساکف ندارد؛ ولی شما نت هاي شهرزاد امين الله حسين را به ما بدهيد ما اجرا کنيم. نت هايش نيست!!!

اجرا شده، چطور نت هايش نيست؟
در ايران اجرا نشده هست. 60 سال پيش اجرا شده است و الان ديگر اجرا نمي شود.

شما يا هر ارگان موسيقي در کشور، نبايد براي جمع آوري پارتيتورهاي داخلي و خارجي همتي کنند و آستين اوج بزنید تا ما هم نت هاي شهرزاد و پارتيتورهاي موزیک سازان دنیا را در آرشيو خودمان داشته باشيم؟
از کجا مي دانيد که نيست؟ اين کار انجام شده است هست. شما فکر مي کنيد چون کارهاي آقاي امين الله حسين نيست، اين پژوهش و گردآوري انجام نشده؟ اگر الان شما کتابخانه ارکستر سمفونيک را نگاه کنيد، تعداد بسیاری از آثار موزیک سازان ايراني آنجا هست. از قديم بوده و به نوبت کارهاي جديد نیز اضافه شده است اند. ارکستر سمفونيک کتابخانه اي دارد که 80 سال پيش از وقت تأسيس ارکستر به صورت مدون تمام آثار را جمع آوري و شماره گذاري کرده است.

ولي خيلي از پارتيتورهاي موزیک سازان مهم ما در اين کتابخانه نيست!
خيلي از موزیک سازها هم خودشان تمايل ندارند آثارشان را به کتابخانه ارکستر سمفونيک بدهند. صرفا به این علت که ما قانون مؤلف و… نداريم و مثل خارج نيست. در خارج از ايران، هر اثري از هر موزیک سازي که اجرا شود، بايد به موزیک سازش دستمزد و هزينه بدهند، حتي اگر آن اثر از تلويزيون پخش شود؛ ولی اين قانون حق مؤلف در اينجا نيست و شايد به همين دليل نیز خيلي از موزیک سازان خودشان نمي خواهند پارتيتورهايشان در کتابخانه باشد.

بنياد رودکي به موزیک سازي که پارتيتورش را مي دهد، پول مي دهد؟
بله؛ خوشبختانه بنياد رودکي حق موزیک ساز، مؤلف و… را پرداخت و کارها را در کتابخانه اش نگهداري مي کند. همه کارهايي که ارائه شده است اند، موجودند؛ ولي طبيعي است که ما نمي توانيم تمام کارها را داشته باشيم. به خاطر اينکه به عنوان نمونه فرض کنيد يک موزیک ساز ايراني که در ايران هم زندگي نمي کند و معاصر هم هست، کارهايش را به يک شرکت جهاني فروخته! خب ما نمي توانيم آن کارها را اجرا کنيم؛ چون آن موزیک ساز تمام حق اجرا و… را به جاي ديگري فروخته است.

تا حالا شده است کسي به خاطر اين کار شکايت کند؟
چون ما قانون کپي رايت نداريم، خير؛ ولي براي تهيه آن متريال ها و کارها بايد هزينه زيادي شود. گاهي ما امکان پرداختش را نداريم.

آیا امکان ضبط آثار موزیک سازان هنوز در ايران فراهم نيست؟ خود شما و بيشتر موزیک سازان ما کارهايشان را خارج از کشور ضبط مي کنند!
به چند دليل؛ براي اينکه متأسفانه استوديويي که بتواند هم وقت 70، 80 نفر موزيسين را در خودش جا دهد، در ايران نداريم. ظاهرا يک سري استوديو است که در وقت گذشته درست شده است و چون دولتي اند نمي شود ما برويم آنجا ضبط کنيم و خب امکانات ضبط را هم نداريم. البته ما در حال برنامه ريزي هستيم. با اين همه، ما خيلي کارها را ضبط کرده ايم؛ هم به صورت صوتي، هم به صورت تصويري. بعد ما اينها را کجا ضبط کرده ايم؟!

با اين وجود، کارهاي بيشتر موزیک سازهاي ما خارج از کشور ضبط شده است اند، چرا؟
نمي دانم؛ اين را بايد از خودشان بپرسيد. ما نمي توانيم با خودمان شوخي کنيم! ارکسترهاي اروپايي هم تجربه ضبط هم وقت را دارند و هم سازهايشان خيلي بهتر هست؛ آن قدر اين ساز عالي است که صدادهي عالي ای دارد. اگر همين سازهايي را که فرزند هاي ما دارند، بدهيم دست نوازنده هاي اروپايي، آنها هم نمي توانند صدايي بهتر از اين صدایی که نوازنده هاي ما درمي آورند از آن دربياورند. براي اينکه صدادهي ساز هم يک گنجايشي دارد. ماشيني که تا صد کيلومتر مي تواند برود، نمي تواند با ماشيني که 200 کيلومتر مي رود مسابقه بدهد. دليلش اين نيست که راننده ماشين صدکيلومتري راننده بدي هست، خير، دليلش اين است که گنجايش اين را ندارد که تا 200 کيلومتر برود. سازهاي نوازنده هاي ارکستر سمفونيک هم همين حالت را دارند. در ارکستر لندن نوازنده هايي داريم که قيمت ساز يکي از آنها برابري مي کند با همه سازهاي ارکستر سمفونيک.

از چهار ميليون دلار شروع مي شود و RADIVARIUS ويلن طبيعي است که کسي که آن ساز را دارد و صدادهي عالي دارد، بازدهي کارش بهتر مي شود. به جز آن، ما استوديويي نداريم که همه نوازنده ها بتوانند هم وقت در آن بنشينند و بنوازند. کاري که در زمينه موسيقي پاپ بيشتر انجام مي شود، به اين صورت است که نوازنده ها يکي يکي به استوديو مي روند، سازشان را مي زنند، مي آيند بيرون و بعد نفر بعدي و تا آخر.

ما همچنان در اين پروسه به سر مي بريم؟!
بله؛ ما همچنان در اين پروسه به سر مي بريم! تمام کارهاي پاپ تقريبا و تا جايي که من مي دانم، به اين صورت ضبط مي شوند به جز کارهاي ارکستر سمفونيک. کارهاي ارکستر سمفونيک، هم وقت در تالار وحدت به صورت زنده ضبط و فيلم برداري مي شوند. ما اين قدر به کارمان اطمينان داريم. اين نشان دهنده اين است که ارکستر در وضعيت بهتري هست. از شما چه پنهان الان در بازار سه تا سي دي صوتي منتشر شده. از اجراهاي زنده ارکستر سمفونيک انتشار یافته و چهار تا ويدئوي تصويري در بازار موجود است که همه از اجراهاي زنده ارکستر سمفونيک پایتخت کشور عزیزمان ایران هست. همه هم زنده هست. اين طور نيست که يک تکه اي ضبط شود، بعد اگر اشتباهي صورت گرفت، تدوينش کنند و دوباره ضبط کنند. همه اجراهاي زنده است.

همان طور که مي دانيد، بنيان گذاران موسيقي ايران آقايان اصلانيان، مرتضي حنانه، هوشنگ استوار، ثمين باغچه بان، حسين ناصحي، آقاي دهلوي، مسعوديه و احمد پژمان و آقاي رنجبران و امين الله حسين تمام کارهايشان اسپانسر داشت.

از کجا مي دانيد؟
تحقيق کرده ام. بعضي از آثار آقايان استوار، دهلوي و پژمان و مسعوديه با حمايت وزارت فرهنگ و هنر با ارکستر سمفونيک نورنبرگ آلمان به رهبري آقاي علي رهبري ضبط شده است و به عنوان نمونه (سمفوني خرابه هاي پرسپوليس) استاد امين الله حسين با حمايت اداره هنرهاي زيبا در پاريس ضبط شده است يا به عنوان نمونه جناب آقاي منوچهر صهبايي هم با امکانات محدود خودشان آثاري را در بلغارستان، اتريش و چک ضبط کردند. در اين ميان با توجه به دو گفت وگوي پيشينم در همين روزنامه با کاوه باغچه بان و اميرعلي حنانه، فرزندان دو نفر از اين پايه گذاران، متوجه شدم آثار اين دو موزیک ساز يعني مرتضي حنانه و ثمين باغچه بان به مرور وقت در زمينه اجرا و ضبط در حاشيه رفته و توجهي به آثارشان نمي شود. با توجه به اينکه مورد نیاز است اشاره کنم پارتيتورها هم موجود است! بعد آیا اين آثار را بنياد رودکي در اختيار ندارد!

اگر يک اثري پارتيتورش هم باشد، ممکن است آن را اجرا نکنند.

براي من خيلي خيلي عجيب است که چطور هزاردستان مدام در جشنواره فيلم و تلويزيون پخش مي شود و آلبوم چهارشنبه سوري و رنگين کمان فروش مي رود؛ ولی آثار ايشان در ارکستر شنيده نمي شود؛ چون زده نمي شود؟ همين چند وقت پيش بزرگداشت ثمين باغچه بان بود و فرزندشان با اجراي قطعاتي در تالار رودکي بودند.
وقتي مي گوييد دعوت کردند، بايد بدانيم چه کسی دعوت کرده؟! شايد بخش خصوصي دعوت کرده، نه وزارت ارشاد. به عنوان نمونه عده اي از دوستان و شاگردان به دليل قدرداني يا يادبود دعوت کردند؛ نه وزارت ارشاد، تمام شد و رفت. اين کارها را پيش تر وزارت فرهنگ و هنر انجام مي داد و الان وزارت ارشاد. دليل پرسش شما خيلي راحت هست. عرضه و تقاضا. آیا قطعه نينواي آقاي حسين عليزاده مدام تکرار مي شود؟! چون مردم دوست دارند بشنوند و نوازنده ها هم دوست دارند اجرا کنند.

شما اشاره کرديد که موسيقي وقتي جهاني مي شود که به دست موزیک ساز يا رهبر ارکستري در نقاط متفاوت مدام اجرا تا شنيده شود تا اثري جهاني شود؛ بعد بايد اين آثار که بعضي از آنها هنوز در پارتيتور است و حتي اجرا نشده، اجرا شود که اين تقاضا را ايجاب بکند!؟
در همان نقاط متفاوت دنيا هم به دليل اينکه هزاران موزیک ساز دارند، به ندرت از موزیک سازان ما ممکن است اجرائي داشته باشند. ضمنا من گفتم اگر اثري مدام اجرا شود، اگر خوب باشد، جايش را در موسيقي جهاني باز مي کند؛ نه اينکه صرفا اجراي مکرر يک اثر آن را جهاني مي کند. اين يک قانون کلي هست. من از شما سؤال مي کنم آيا چهارشنبه سوري که شما اشاره مي کنيد، براي ارکسترسمفونيک نوشته شده؟

براي ارکستر کوچک هست؛ ولي بخشي از کارهاي آقاي باغچه بان را راديو آنکارا يا آقاي صهبايي ضبط کردند. الان در بازار موجود هست. راجع به استاد حنانه هم فرزندشان گله مند بودند که اين آثار به دليل نداشتن اسپانسر هنوز اجرا نشده يا خريداري نشده! خب آیا بنياد رودکي اين کار را انجام نمي دهد؟
من از اين عنوان خبر ندارم که پارتيتورهاي ايشان خريداري شده است يا نه. من اطلاعي ندارم. آقاي حنانه براي موسيقي فيلم چند کار نوشتند که در وقت خودشان خيلي جا باز کرد و به اصطلاح گل کرد با توجه به اينکه استاد حنانه در زمينه موزیک سازي خيلي فعال بودند؛ ولي ايشان تحقيق و پژوهش هاي خوبي هم داشتند، به جرئت مي توانم بگويم هنوز استناد من به کتاب ارکستراسيون شارل کوکلن ترجمه ايشان است يا کتاب هاي ديگرشان. آقاي بتهوون و شوپن و برامس ذوق ارزش بيشتر در موزیک سازي بوده، به جای آنها هم اين تحقيق و پژوهش ها را نداشتند. در ادامه جوابم به سؤال شما بگذاريد راجع به خودم بگویم قطعه خليج فارس بنده در لندن ضبط شده؛ ولي آیا هيچ جاي دنيا اجرا نمي شود؟ من خودم در پراگ اجرایش کردم، در ايران اجرایش کردم؛ ولی کار آقاي والي، آقاي رنجبران هنوز دارد اجرا مي شود. شما اين را هم در نظر داشته باشيد که اتفاقا در اروپا و آمريكا دنبال کارهاي تازه مي گردند، اگر کاري برايشان فرستاده شود که خوب باشد، آنها کار را مي خرند، اجرا و از آن استقبال مي کنند. راجع به (چهارشنبه سوري) و (رنگين کمان) آقاي باغچه بان که اشاره مي کنيد، کارهاي ايشان براي کودکان بسيار باارزش هست؛ ولی براي ارکستر نوشته نشده. شايد براي آنسامبل کوچک تر تا جايي که مي دانم. ما راجع به اجراهاي ارکستر سمفونيک صحبت مي کنيم، متوجهيد!

آيا بعضي از اين آثار به خاطر ثقيل بودن شکل اجرائي يا شنيداري است که تقاضايي ندارند؟
نه اصلا! من دوست ندارم به کسي بربخورد. من از طرف خودم مي توانم اين را بگويم که من نوعي کار را براي خودم که نمي نويسم، کار را مي نويسم که مردم گوش بدهند و استقبال کنند و بتواند اجراهاي متعدد شود. کار بايد خودش جاي خودش را باز کند. به زور نمي توان چيزي را بزرگ کرد و برايش ارزش گذاشت. کار، خودش خودش را معرفي مي کند. شما فقط به ايران نگاه نکنيد. ايران در زمينه موسيقي کلاسيک خيلي کم تجربه هست. کشورهاي غربي که 300، 400 سال تجربه در زمينه موسيقي کلاسيک و موزیک سازان بسيار عالي دارند همين اتفاق مي افتد متوجهيد. در دوره موتسارت، موزیک سازان زيادي بودند، ولی آیا فقط کار موتسارت ماندگار شد؟ چون حتما کارش در سطحي بوده که اجرا مي شد، ولی فراموش مي شد. همين آقاي ساليري که در فيلم موتسارت مي بينيم، قبل از اين فيلم خيلي ها او را نمي شناختند با اينکه ساليري معلم بتهوون بوده، موزیک ساز بزرگي بوده و 40 تا اپرا نوشته، ولی موتسارت هفت تا اپرا نوشته. تمام هفت تا اپراي موتسارت اجرا مي شود، ولی 40 تا اپراي ساليري به ندرت اجرا مي شود. ساليري آن قدر موزیک ساز خوبي بود که در کورت استخدام شده است بود و افتخار موزیک سازها در آن دوره بود؛ يعني بالاترين مقام را داشت.

فکر نمي کنيد بايد از ارگان يا نهادي خواسته شود تا يک سالن براي ارکستر سمفونيک ساخته شود؟ خاطرم است استاد فريدون ناصري در روزهاي آخر عمرشان از نهاد هاي اوج خواسته بودند تا براي ارکستر، سالني با همان معماري مرتبط ساخته شود. به هرحال تالار وحدت چقدر و چند سال دارد بار اجراي موسيقي، نمايش، افتتاحيه ها و اختتاميه ها را به دوش مي کشد و دچار فرسودگي شده. ما تا کي بايد شاهد اجراهاي موسيقي کلاسيک در تالار وحدت باشيم که رو به فرسودگي است؟
شما اين سؤال را بايد از وزير ارشاد بپرسيد.

پيش تر اين تقاضا و خواسته اول بايد از سوي نهادهاي موسيقايي کشور مطرح شود؟
شما از کجا مي دانيد که اين تقاضا نشده!؟ مطمئن باشيد که بارها اين تقاضا شده. خود تالار وحدت در مقايسه با سالن هاي مشابه در اروپا، آسيا و آمريكا فاقد استانداردهاي لازمه براي اجراي موسيقي سمفونيک از نظر آکوستيک هست. تالار وحدت اپراهاوس بوده، براي همين سقف و ارتفاع بلندي دارد و براي موسيقي کلاسيک نبوده. من هميشه گفته ام که تئاتر شهر براي تئاتر ساخته شده است و تالار وحدت براي موسيقي. همين طور که موسيقي در تئاتر شهر اجرا نمي شود، تئاتر هم نبايد در تالار وحدت اجرا شود.

آقاي هربرت فون کارايان کلنگ زميني را در ولنجک مي زنند که ظاهرا قرار بوده سالنی گرد و شبيه برلين فیلارمونيک شود. به نظرم مورد نیاز است امروز يک نفر دوباره اين کلنگ را بزند و اين شکل سالن ها واقعا ساخته شود. من سؤالم اين است که اين درخواست ها را از کدام نهاد مي کنيد. آيا اين وظيفه شهرداري نيست؟
ما اين تقاضا را از وزارت ارشاد کرده ايم. شهرداري هم نهاد هاي خودش را دارد. شما مي توانيد از آنها هم بپرسيد، ولي اين طور نبوده که نخواهيم سالن بهتري داشته باشيم. همان طور که خودتان اشاره کرديد، از وقت آقاي ناصري اين پيشنهاد ها داده شده است است.

چقدر به جشنواره هاي موسيقي و اصولا مراسم جايزه پخش کني اعتقاد داريد؟ آيا اعتبار يک موزيسين مي تواند به وسیله اين جشنواره ها قضاوت شود؟ منظورم فقط ايران نيست.
اينکه اين جشنواره ها مي توانند بين اهالي موسيقي يک حالت رقابتي ايجاد کنند خودش خيلي خوب است.

آيا داوران اين جشنواره ها؛ چه در خارج و چه در داخل، خودشان فاکتورهاي مورد نیاز را دارند که بتوانند تشخيص دهند چه اثري قابل تقدير هست. اين مشکلي است که در همه زمينه هاي هنري معمولا پيش مي آيد. آيا اصولا جوايز، پارامتر خوبي براي تمييز يک اثر هنري است يا نه؟
من داوران را نمي شناسم. هيچ وقت دنبال نکردم. شما همه چيز را متأسفانه سياه وسفيد مي بينيد. من اين طور نيستم. اگر يک فيلمي جايزه اسکار بگيرد، براي من حداقل اين طور نيست که چون اسکار گرفته حتما فيلم خوبي هست. بعضي وقت ها اين اتفاق مي افتد که جوايز را کساني مي گيرند که استحقاقش را نداشته اند. بعضي وقت ها هم اين جوايز به درستي داده مي شود. اين اتفاق در همه جاي دنيا مرسوم هست، ولی از نظر من اگر جشنواره اي باشد که زمينه رقابتي را فراهم کند عالي هست، چون باعث مي شود شوروحال رقابتي بين افراد بيفتد که سعي کنند کارهاي بهتري ارائه دهند که شايد موجب شود در نهايت جوايزي را ببرند، ولی اينکه داورها هميشه درست گزینش مي شوند يا نه، گاهي اوقات درست گزینش مي شوند، گاهي اوقات هم نه. اين در همه جا اتفاق مي افتد.

با توجه به اينکه در عصر اينترنت؛ عصر پرشتاب زندگي مي کنيم، آيا فکر نمي کنيد موسيقي کلاسيک که در بُعد چهارم است و نياز به وقت دارد، براي اينکه به طور کامل دريافت شود، به مرور از بين خواهد رفت يا مخاطبش را از دست خواهد داد؟
ممکن است اين اتفاق بيفتد. علتش هم اين است که مثل هر کار هنري ديگري مانند ادبيات، تئاتر و سينما… که باارزش هستند، طبيعتا جهت دريافت اثر يک فهم و شعور بالاتري مي خواهند و اين نيازمند وقت هست. الان اين طور شده است که همه مي خواهند سريع به همه چيز برسند و همه چيز هم سريع از بين مي رود، ولی لذتي که مخاطب از يک موسيقي سطح اوج يا يک تئاتر سطح اوج مي برد بستگي به ارتباط گرفتن مخاطب با آن اثر هم دارد. به جرئت مي توانم بگويم در اروپا هم وقتي در سالني مي روي که موسيقي کلاسيک گوش کني، گروه سني اوج بيشتر از گروه سني جوان حضور دارند. بعضي ها حتي با صندلي چرخدار مي آيند. ببينيد در مهد موسيقي دارد اين اتفاق مي افتد. علتش اين نيست که آن موسيقي بي ارزش هست، اتفاقا برعکس، ولي يادمان نرود باز همين هم قضاوت درستي نيست، چون با وجود اينترنت، مخاطب اين موسيقي با هزينه کمتر مي تواند توي منزل اش بنشيند و آن موسيقي يا اجراي زنده را بشنود، بدون اينکه سوار ماشين شود و بخواهد در ترافيک بماند يا پول بنزين بدهد يا دنبال جای پارک باشد. البته اين امکانات هم هست. همه چيز يک قسمت بد دارد و يک قسمت خوب. همين اينترنت هم خيلي کارها را راحت کرده و در دسترس قرار داده. البته لذتي که شما در سالن از يک برنامه زنده مي بريد، هيچ وقت قابل مقايسه با اين نيست که سي دي اش را در منزل گوش دهيد.

روزنامه شرق

واژه های کلیدی: موزیک | ارکستر | موسيقي | کلاسيک | نوازنده | نوازنده | رهبر ارکستر | اخبار فرهنگی و هنری

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : blogzz